Το αυτογκόλ ενός αριστερού «βυζαντινιστή»

Η πατριωτική δημαγωγία του δημοσιογράφου και σκιτσογράφου Στάθη Σταυρόπουλου (ή απλά Στάθη) για κάποιους είναι εκνευριστική και για άλλους, πιο βιτσιόζους, απολαυστική. Είναι η εκτόνωση της καταπιεζόμενης «πατριωτικής αριστεράς» που ενώνεται με τον παραδοσιακό δεξιό «ελληνοχριστιανισμό» (τον οποίο στο πάνελ του παρακάτω βίντεο εκπροσωπεί ο πανταχού παρών σε τέτοιες περιστάσεις Κ. Χολέβας, ο προβλεπέ κύριος στα δεξιά) και ξιφουλκεί εναντίον του κατεστημένου «εκσυγχρονιστικού εθνομηδενισμού».

Θα μπορούσε κάποιος να πει πολλά για τη γραφική κινδυνολογία του (που μοιάζει να στηρίζεται στο συνωμοσιολογικό «δόγμα Κίσινγκερ») και για την ειρωνεία του απέναντι στη «βλακεία», την «αμορφωσιά» και τις «τερατολογίες» των «εθνομηδενιστών» (6.57: «Έτσι για τον κ. Μπαλτά, και όχι μόνο, η επανάσταση του 1821 γέννησε το ελληνικό έθνος. Τώρα ποιός έκανε την επανάσταση, αν όχι το ελληνικό έθνος, είναι ένα ερώτημα που θα θέσουν οι Πετζενέγκοι στα πρώτα UFO που θα μας κάνουν τη χάρη να επισκεφτούν τον πλανήτη»). Βέβαια, όσο και να επιστρατεύει την ειρωνεία δεν μπορεί να κρύψει τη δική του ημιμάθεια και σοφιστεία. Και πρώτα απ’ όλα την άγνοιά του για τη χαοτική διαφορά ανάμεσα στο κατακερματισμένο πολιτισμικό έθνος και στο ομογενοποιημένο πολιτικό έθνος (το δεύτερο, κατά το 1821, ήταν ακόμα ζητούμενο, διαφορετικά π.χ. οι στρατιώτες του Κολοκοτρώνη, μετά την Άλωση της Τριπολιτσάς, δεν θα γυρνούσαν στα σπίτια τους πεπεισμένοι ότι ο πόλεμος είχε τελειώσει, την ώρα που δεν είχαν απελευθερωθεί ούτε τα μισά κάστρα του Μοριά – παράδειγμα που, εκτός των άλλων, δείχνει ότι οι «εκσυγχρονιστές» εκείνης της εποχής, δηλ. οι οραματιστές του νεωτερικού έθνους-κράτους, ήταν αφάνταστα πιο Πατριώτες από όσους παρέμεναν πιστοί… στην μακραίωνη παράδοση του σκόρπιου Γένους).

Το ρεπερτόριο των σοφιστειών του Στάθη είναι πλούσιο: διαχρονικό έθνος το ελληνικό, γιατί οι Δυτικοί ονόμαζαν Έλληνες (Γραικούς) τους Βυζαντινούς (παρ’ όλα αυτά η κοινωνιολογική επιστήμη έχει καταδείξει ότι μια συλλογική ταυτότητα δεν διαμορφώνεται από τη θεώρηση εξωτερικών παρατηρητών, αλλά από την εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους και την ιστορία τους τα ίδια τα μέλη μιας κοινότητας – και οι «Βυζαντινοί» απέφευγαν για πολλούς αιώνες να ταυτίζονται με τους «Έλληνες», δηλ. τους αρχαίους «ειδωλολάτρες»). Συνεχής και ενιαία η ελληνική γλώσσα, καθώς «δεν υπήρξε μέρα, βδομάδα, μήνας, χρόνος ή αιώνας που σταμάτησε να μιλιέται και να γράφεται» (ο ίδιος, όμως, δε νομίζω να είναι σε θέση να μας πει πότε ακριβώς αντικαταστάθηκε η λατινική από την ιταλική, η οποία θεωρείται άμεση συνέχεια της πρώτης και ταυτόχρονα μία νέα και διακριτή γλώσσα).

Ο Στάθης όμως δεν αρκείται στα παραπάνω. Το αριστερό του τεπεραμέντο γυρεύει να δώσει και μια νέα ερμηνεία για την προέλευση της «αδούλωτης ελληνικής ψυχής» κατά τη φραγκοκρατία και την τουρκοκρατία. Στο σημείο αυτό ξεπερνάει τόσο τη θεωρία του Νίκου Σβορώνου για την αντιστασιακή φύση του Νέου Ελληνισμού, όσο και τον «ελληνοχριστιανικό» οίστρο του Ζαμπέλιου και του Παπαρρηγόπουλου. Ισχυρίζεται, λοιπόν, ότι η αντίσταση στην «παπική τιάρα» και στο «τουρκικό φακιόλι» έλκει την καταγωγή της από την αντίσταση των Ρωμιών στη δική τους (βυζαντινή) εξουσία, όταν τη θεωρούσαν άδικη. Γιατί στο βυζαντινό πολίτευμα κρυβόταν και ελλόχευε η έννοια της επανάστασης. Δεν υπήρχε «απόλυτη» και «ελέω Θεού» μοναρχία, όπως στη μεσαιωνική Δύση, αλλά «Βασιλεία με τη Χάρη του Θεού, υπέρ του λαού». Αυτό σήμαινε ότι ο αυτοκράτορας όφειλε να ήταν δίκαιος, διαφορετικά θεωρούνταν τύραννος και ο λαός είχε δικαίωμα να τον ανατρέψει. Οι ρίζες αυτού του πολιτεύματος βρίσκονταν στον νομικό πολιτισμό της Ρώμης, στην ιδέα του θεϊκού και ενάρετου ηγεμόνα της ελληνιστικής παράδοσης και, έμμεσα, στη φιλοσοφία, την ηθική, τη δημοκρατία και τον τρόπο ζωής της ελληνικής αρχαιότητας.

Για κακή τύχη όμως του Στάθη, εδώ και δύο χρόνια κυκλοφορεί η ειδική μελέτη του βυζαντινολόγου Αντώνη Καλδέλλη «The Byzantine Republic. People and Power in New Rome», στην οποία εξηγεί ότι το πολίτευμα των Βυζαντινών, των αυτοαποκαλούμενων Ρωμαίων, ήταν η οργανική συνέχεια της αρχαίας ρωμαϊκής Res Publica στο αυτοκρατορικό πλαίσιο. Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι ο Αύγουστος και οι διάδοχοί του ποτέ δεν ανακηρύχθηκαν απόλυτοι μονάρχες, αλλά «ισόβιοι προστάτες» της «Συγκλήτου και του λαού της Ρώμης» (Senatus Populusque Romanus, που δίνει το περίφημο ακρωνύμιο SPQR). Το ζήτημα δεν είναι αν η διαδεδομένη θεωρία του θεοκρατικού και απολυταρχικού Βυζαντίου είναι όντως μύθος ή, αντίθετα, αν o αυτοκρατορικός ρεπουμπλικανισμός ήταν απλά ένα προπαγανδιστικό εργαλείο της εξουσίας. Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι ένας εκπρόσωπος της «Πατριωτικής Αριστεράς» ψαρεύει στα θολά νερά του βυζαντινισμού και τελικά πέφτει πάνω σε ένα ακόμα στοιχείο ασυνέχειας με την Αρχαία Ελλάδα.


Δείτε και αυτή την ανάρτηση του Σμερδαλέου που βασίζεται στο προαναφερθέν βιβλίο του Αντώνη Καλδέλλη.

Advertisements
This entry was posted in Χωρίς κατηγορία. Bookmark the permalink.

12 Responses to Το αυτογκόλ ενός αριστερού «βυζαντινιστή»

  1. Ο/Η Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι. λέει:

    Ωωωω ! Άρθρο του Pertinax μετά από τόσο καιρό !

    Στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία δεν υπήρχε η αυτοκρατορική λατρεία ; Θυμάμαι ακόμη ότι ο Μάρκος Αυρήλιος είχε υποχρεώσει την σύγκλητο να αποθεώσει την γυναίκα του που του τα φόραγε με όλους τους ναύτες στο λιμάνι , αλλά αυτός την θεωρούσε αγία ! 🙂

    Και στα ελληνιστικά χρόνια μπορούμε να βρούμε το μοτίβο του «βασιλιά προστάτη – ευεργέτη». Κάποτε ο Δημήτριος ο Πολιορκητής ενοχλήθηκε από μια γριά που του ζητούσε επίμονα να την ακούσει. Και της απάντησε πως δεν ευκαιρεί. Και η θρασύτατη γριά του ανταπάντησε : «Τότε να σταματήσεις να βασιλεύσεις» !

    Αρέσει σε 1 άτομο

  2. Ο/Η smerdaleos λέει:

    Γεια σου Πέρτιναξ λεβεντιά!

    Χαιρετώ και τον Ριβαλδίνιο που με πρόλαβε στον σχολιασμό!

    Ώστε για το Σταυρόπουλο το Ελληνικό έθνος είναι <> επειδή οι Δυτικοί αποκαλούσαν τους <> Γραικούς ε;

    Τους <> τους ρώτησε κανείς τι ένιωθαν όταν οι Δυτικοί τους αποκαλούσαν <>;

    <> (homines scelerati criminosi)

    Έτσι γράφει ο Λιουτπράνδος της Κρεμόνας ότι του απάντησαν οι <> όταν είδαν ότι οι επιστολές του Πάπα ήταν για τον imperator «Graecorum».

    Όπως σωστά ανέφερες Πέρτιναξ, όποιος δεν γνωρίζει την διαφορά ημικής και ητικής αντίληψης, καλό είναι να μη μιλάει για ταυτότητες, γιατί τότε και οι Αμερικάνοι είναι Έλληνες επειδή η Λατινική Αμερική τους αποκαλεί <> (Griegos > Gringos).

    Αλλά ας παραβλέψουμε για στιγμή ότι ο Στάθης δεν γνωρίζει τη διαφορά ημικής και ητικής αντίληψης. Για ποιο λόγο η ύπαρξη ή μη του Ελληνικού έθνους εξαρτάτια από το τι λένε οι Δυτικοί και όχι από το τι λένε οι Άραβες;

    Οι Άραβες γράφουν ότι οι Γιουνάν καταστράφηκαν όταν εκχριστιανίστηκαν οι αυτοκράτορες των Ρουμ. Από εκεί και μετά μόνο για Ρουμ που μιλάνε ρούμιγια = ρωμέικα γράφουν οι άνθρωποι.

    Μου αρέσει!

  3. Ο/Η smerdaleos λέει:

    Συμπλήρωμα.

    Μου έφαγε το μηχάνημα τα λόγια ανάμεσα στα σύμβολα μικρό-μεγάλο που χρησιμοποίησα για αποσιωπητικά.

    »Βρε τι θα κάνουμε μ’αυτά τα συκοφαντικά παλιοτόμαρα!» Έτσι απάντησαν οι »Βυζαντινοί» στον Λιουτπράνδο.

    Μου αρέσει!

  4. Ο/Η Graecus Haereticus λέει:

    Χαιρετώ παίδες!
    Για να βγω από τη ραστώνη μου και να κάτσω να γράψω, φανταστείτε πόσο εκνευρίστηκα από τις χοντράδες του Στάθη 🙂

    @ Ρ=Ε=Γ
    Η ιδέα της Res Publica ποτέ δεν χάθηκε. Τώρα κατά πόσο ήταν σχήμα λόγου, είναι μια άλλη συζήτηση. Γιατί, όμως, ενώ όλοι αποδέχονται το βυζαντινό κράτος ως συνέχεια του ρωμαικού, κάποιοι προσπαθούν να καταδείξουν πως ήταν περισσότερο συνέχεια των ελληνιστικών βασιλείων;

    @Σμερδαλέε
    έχεις δει αυτό;

    Τη φαντασίωσή του για τις ελληνικές καταβολές του βυζαντινού πολιτεύματος ο Στάθης την έχει ξεδιπλώσει και εδώ (από το 1:01:38)
    (1:03:52): Αυτό έλκει την καταγωγή του από την παλιά ελληνική παράδοση που είχε να κάνει με τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των πολιτών. (!!!) Αυτό το πράγμα που ανιχνεύεται από τον 6ο, τον 7ο και τον 8ο αιώνα μ.Χ. είναι εκείνο που οδήγησε τους Έλληνες να θεωρήσουν ότι πρέπει να αντισταθούν μετά τη νίλα του 1204.

    Και δεν το εντοπίζει τυχαία από τον 6ο αι. Είναι η εποχή που το Βυζάντιο αρχίζει να «εξελληνίζεται», οπότε, σου λέει, το χαρακτηριστικό αυτό το έδωσαν οι Έλληνες. Δεν μπορεί να είναι κληρονομιά της Ρώμης! Οι τύποι το έχουν πάει σε άλλο επίπεδο! (τώρα θυμήθηκα και την εξυπνάδα του Κοντογιώργη για τη νομοθεσία του Ιουστινιανού που ήταν ελληνική και όχι ρωμαϊκή!!!)

    Πρόσεξε και τον ισχυρισμό του ότι την εποχή της κυκλοφορίας του βιβλίου «Η Μαύρη Αθηνά» τα καθεστωτικά «εθνομηδενιστικά» έντυπα το παρουσίαζαν ως την επικρατούσα ακαδημαϊκή άποψη.

    Μου αρέσει!

  5. Ο/Η Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι. λέει:

    @ Σμέρδ

    Γειά σου Σμέρδ !

    @ Graecus Haereticus

    Γιατί, όμως, ενώ όλοι αποδέχονται το βυζαντινό κράτος ως συνέχεια του ρωμαικού, κάποιοι προσπαθούν να καταδείξουν πως ήταν περισσότερο συνέχεια των ελληνιστικών βασιλείων;

    Κυρίως προσπαθούν να δείξουν ότι πήρε στοιχεία και απ’τα ελληνιστικά βασίλεια. Π.χ. ο Καραγιαννόπουλος γράφει : ( O M. Kωνσταντίνος ) εν πρώτοις διεμόρφωσεν επί το επιβλητικώτερον τον αυτοκρατορικόν θεσμόν και τα σύμβολα της αυτοκρατορικής εξουσίας. Κατ’ απομίμησιν των ηγεμόνων της ελληνιστικής εποχής εισήγαγε το διάδημα εγκαταλείψας τον στέφανον των Ρωμαίων αυτοκρατόρων. Ως ορθώς παρετήρησεν ο Bury , η αλλάγή αυτή εσήμαινεν οριστικήν πλέον απομάκρυσιν από την ρωμαϊκήν έννοιαν της αυτοκρατορικής αρχής ως magistratus, ως λειτουργίας πρός το κράτος, και στροφήν προς την απολυταρχικήν αντίληψιν της αυτοκρατορικής εξουσίας. ( Σημειώνει όμως και την άποψη ότι το διάδημα προέρχεται εκ του ρωμαϊκού θριαμβευτικού στεφάνου). Θεωρεί ακόμη ότι πολλά ενεπνεύσθη ο Κωνσταντίνος εις την νομοθεσίαν του εκ του τοπικού ελληνιστικού δικαίου των ανατολικών επαρχιών

    Για τα «Κοινά μας πράγματα» έχω βρεί και δύο ψιλοενδείξεις στους Σελευκίδες και στους Πτολεμαίους, εκτός απ’το παραπάνω με τον Δημήτριο τον Πολιορκητή. Βέβαια καμιά σχέση με την συχνότητα και την ένταση που απαντάται στη Ρώμη.

    Μου αρέσει!

  6. Ο/Η smerdaleos λέει:

    Πέρτιναξ,

    Όχι φίλε δεν είχα δει αυτή τη συζήτηση στο phorum.gr. Ναι’σαι καλά που μ’έκανες και γέλασα. Είναι περιπτωσάρα ο άνθρωπος.

    Τώρα για τον υποτιθέμενο »εξελληνισμό» του Βυζαντίου κατά τον 6ο αιώνα … ο Πλίνιος έχει προ πολλού πει … portentosa Graeciae mendacia = »εξωφρενικά πατσάρια made in Greece».

    Ας διαβάσει ο κόσμος τον λόγο του πατριάρχη Αντιοχείας Γρηγορίου προς τους στρατιώτες που παραθέτει ο γραμματέας του Ευάγριος ο Σχολαστικός για να δει πόσο »εξελληνισμένο» ήταν το »Βυζάντιο» στα τέλη του 6ου αιώνα.

    Οι στρατιώτες θεωρούνται »Ρωμαίοι σε όνομα και πράξεις» και ο Πατριάρχης τους ζητάει να μιμηθούν τους πατέρες και γενέτορές τους αρχαίους Ρωμαίους (οι φύσαντες υμάς = αυτοί που σας γέννησαν) οι οποίοι, με τόλμη και πειθαρχία κατέκτησαν όλη την Οικουμένη υπό τις διαταγές των υπάτων και των παλαιών αυτοκρατόρων.

    Μου αρέσει!

  7. Ο/Η smerdaleos λέει:

    Λοιπόν, λόγος Πατριάρχη Αντιοχείας Γρηγορίου στα τέλη του 6ου αιώνα.

    Καλδέλλης για το εξωνύμιο »Γραικοί»:

    [27:07] Κατά τον μεσαίωνα, οι Βυζαντινοί, που πίστευαν ότι ήταν ελληνόφωνοι Ρωμαίοι, αλλά πάντοτε Ρωμαίοι, μισούσαν (they hated it) που οι Δυτικοί τους αποκαλούσαν »Γραικούς». Ωστόσο, μετά το 1204, οι ελληνόφωνοι που κατέληξαν υπό φραγκικό ζυγό, άρχισαν σιγά σιγά να αποδέχονται ότι είναι »Γραικοί».

    Θα το συζητήσουμε αναλυτικότερα όταν θα κάνω την δεύτερη ανάρτηση για το εθνωνύμιο »Γραικός».

    Αρέσει σε 1 άτομο

  8. Ο/Η Bodos λέει:

    Φοβερό το επιχείρημα με τους γκρίνγκος να προσθέσω και τις Φιλιππίνες. Πάντως αν δεν τους έλεγαν Γρεκούς αλλά Σλάβους θα ηταν το ιδιο φαντάζομαι.

    Μου αρέσει!

  9. Ο/Η Χρήστος Τσαούσης λέει:

    Graecus Haereticus
    κατ’αρχήν ευχαριστώ για τη φιλοξενία. Αισθάνομαι την ανάγκη να ξεκαθαρίσω ότι δεν εμφορούμαι από εθνικιστικό παροξυσμό, ίσα ίσα μου προκαλούν απέχθεια οι ελληναράδικες κραυγές, απλά ψάχνω κάποιες απαντήσεις που θα παρουσιάζονται με τρόπο πειστικό στη λογική μου.
    1. Οι πρώτες μου απορίες ξεκινούν από τον ορισμό της «εθνοτικότητας» και πως αυτός «επαληθεύεται» στην περίπτωση της «ρωμαϊκής εθνοτικότητας».
    Εισαγωγικά και με όλο το θάρρος, έχω την εντύπωση και Θε μου σχώρα με που το ξεστομίζω, ότι ο τρισμακάριστος Smith, διαμορφώνει έναν σύστημα έξι προϋποθέσεων, που τελικά σκοπό έχει να καταδείξει την ηλιθιότητα των εθνικισμών και όχι την αλήθεια σχετικά με το ποια κοινότητα μπορεί να κληθεί Εθνική και ποια όχι. Προφανώς κάνω λάθος. Θα δώσω λοιπόν ένα τραβηγμένο ενδεχόμενο και θα σε παρακαλέσω να μου πεις που κάνω το λάθος.
    Ας υποθέσουμε ότι η Γιούτα γίνεται ανεξάρτητο κράτος. Ονομάζεται Μορμονική Δημοκρατία, που κατοικείται από το έθνος των Μορμόνων. Τα κριτήρια 1,4,5,6, για να χαρακτηριστούν οι Μορμόνοι ethnicity, πληρούνται σαφώς. Όσον αφορά την κοινή ιστορία(3) και τον κοινό μύθο καταγωγής(2), τα βρίσκουν μέσα στο «ιερό βιβλίο του Μορμόν» που περιγράφει την «ιστορία» των «Νεφιτών, των Λαμανιτών και των Ιαρεδιτών». Οι ίδιοι δε, είναι απόγονοι των «Λαμανιτών».
    Πληρούν τους όρους να χαρακτηριστούν εθνοτικότητα;
    Όσο αφορά τη ρωμαΙκή εθνοτικότητα» τώρα, ποιοί είναι οι κοινοί πρόγονοι; Ο Ρώμος κι ο Ρωμύλος ή ο Αβραάμ κι ο Ισαάκ; Ποια είναι η κοινή «πατρίδα». Η Ρώμη ή η Παλαιστίνη;
    Διαβάζω: «η εθνοτικότητα γίνεται υποκειμενικά αντιληπτή και ενέχει το στοιχείο της συνειδητής επιλογής ταυτότητας. Δηλαδή ένας άνθρωπος ή μια ομάδα ανθρώπων μπορεί να έχει όλα τα αντικειμενικά κριτήρια που σχετίζονται με την εθνοτική ταυτότητα Α, αλλά εάν δεν έχουν επιλέξει συνειδητά οι ίδιοι να είναι Α τότε πολύ απλά δεν είναι Α».
    Μπορούμε να διαπιστώσουμε κάτι τέτοιο στην περίπτωση των Ελλήνων που μεταβαπτίστηκαν σε Ρωμαίους; Ήταν συνειδητή επιλογή; Για κάποιους ήταν σίγουρα. ΄Ηταν για όλους; Ή ήταν μια υποχώρηση για να σώσουν τη ζωή τους, την περιουσία τους και τις οικογένειές τους. Σε αυτή την περίπτωση, της βίαιης αφαίρεσης της ταυτότητας ενός λαού, της λοβοτομής όπως το βλέπω εγώ, μπορούμε να μιλάμε για συνειδητή επιλογή; Ή η ελευθερία της επιλογής δεν παίζει κανένα ρόλο;
    Διαβάζω: «η εθνοτική ταυτότητα δεν είναι απλά μια λίστα αντικειμενικών κριτηρίων αλλά συνδέεται άμεσα με την υποκειμενική αντίληψη, τόσο αυτήν που το άτομο έχει για τον εαυτό του («ημικός» αυτοπροσδιορισμός) όσο και αυτήν που έχουν οι άλλοι γι΄αυτόν («ετικός» ετεροπροσδιορισμός)».
    Έρχομαι πάλι κι αναρωτιέμαι. Υπήρξε ποτέ έστω και για μια στιγμή στους αιώνες της «ρωμανίας» που οι «ημικοί» και οι «ετικοί» προσδιορισμοί να συνέπεσαν όσον αφορά την «ρωμαϊκή εθνοτικότητα»; Και ναι μιλώ για τους δυτικούς που έμαθαν τους ΄Ελληνες με το παλιό τους όνομα, προτού φορέσουν την πορφύρα και όχι για τους Άραβες που τους έμαθαν Ρουμ. (Οι Πέρσες ας πούμε γνώριζαν πολύ καλά τη διαφορά, πολιτισμένοι όντες).
    Σταματώ εδώ. Πραγματικά έχω πάρα πολλές ενστάσεις κι απορίες. Αν σου φανούν διασκεδαστικές αυτές και βρεις ενδιαφέρον να μου απαντήσεις θα συνεχίσω και με άλλες. Ευχαριστώ και πάλι για την καλή διάθεση.

    Αρέσει σε 1 άτομο

  10. Ο/Η Graecus Haereticus λέει:

    Καλημέρα Χρήστο! Σ’ ευχαριστώ κι εγώ για τον σχολιασμό.

    εθνότητα και έθνος
    Ουσιαστικά, η διαφορά ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο, σύμφωνα πάντα με τη σύγχρονη κοινωνιολογία, είναι η ύπαρξη ή όχι του εθνικού κράτους (αλλά και του εθνικισμού, ως πολιτικού προγράμματος). Λ.χ: οι κατακερματισμένοι σε πόλεις-κράτη αρχαίοι Έλληνες αποτελούσαν εθνότητα. Οι Νεοέλληνες, εφόσον διαθέτουν εθνικό κράτος, αποτελούν έθνος. Αν θεωρήσουμε τη Ρωμανία ως αυτοκρατορία (συμβατική άποψη), τότε οι βυζαντινοί Ρωμαίοι ήταν εθνότητα. Αν τη θεωρήσουμε ως εθνικό κράτος (όπως υποστηρίζει ο Α. Καλδέλλης), τότε ήταν έθνος. Με το ίδιο κριτήριο, μια ανεξάρτητη Γιούτα, με τους όρους που την προσδιόρισες, θα χαρακτηριζόταν ως ένα ακόμα σύγχρονο έθνος (και όχι εθνότητα).

    βυζαντινορωμαϊκός μύθος καταγωγής
    Πολύ εύστοχη η απορία σου. Δεν υπάρχει κάποια συστηματική έρευνα πάνω σ’ αυτό το ζήτημα, καθώς στο πεδίο της βυζαντινολογίας επικρατούν ακόμα ισχυρές προκαταλήψεις (αφενός λόγω του δυτικού μονοπωλίου της ρωμαϊκής κληρονομιάς και αφετέρου λόγω της νεοελληνικής προσήλωσης στην ιδέα της διαχρονικότητας του ελληνικού έθνους). Από τους μελετητές που ανέδειξαν την εθνοτική/εθνική υφή της βυζαντινορωμαϊκής ταυτότητας, ο Α. Καλδέλλης υποστηρίζει ότι οι Βυζαντινοί υιοθέτησαν τον παλιό ρωμαϊκό ιδρυτικό μύθο (με γενάρχες-ιδρυτές τον Αινεία και τον Ρωμύλο) που ήταν πολιτικός και όχι φυλετικός, αφού οι Ρωμαίοι πίστευαν πάντα ότι ήταν «σύγκληδες» (δλδ φυλετικό κράμα), ενώ η Gill Page, ακολουθώντας το μοντέλο του F. Barth, και όχι αυτό του A. Smith, αφήνει «φλου» το μύθο καταγωγής, δίνοντας έμφαση στα εθνοτικά όρια «εμείς/αυτοί» («εμείς οι Ρωμαίοι» / «αυτοί οι βάρβαροι»). Προσωπικά, έχω παραθέσει στο ιστολόγιο του Σμερδαλέου (βλέπε εδώ κι εδώ) κάποιες ενδείξεις που αφήνουν να εννοηθεί ότι το βυζαντινό Γένος των Ρωμαίων ήταν το αποτέλεσμα της ένωσης των αρχαίων Ελλήνων με τους αρχαίους Ρωμαίους (ή, αλλιώς, της ελληνικής γλώσσας/κουλτούρας με τη ρωμαϊκή πολιτεία), αν και η πλειοψηφία έβλεπε σαν αφετηρία το ακριβές σημείο αυτής της «ένωσης», δλδ την ίδρυση της Κωνσταντινούπολης από τον πρώτο χριστιανό βασιλέα, τον Κωνσταντίνο.

    βίαιη αλλαγή ταυτότητας
    Εδώ πρέπει να λάβεις υπόψη τα εξής: α) δεν αντικαταστάθηκε αμέσως το όνομα Έλληνες με το Ρωμαίοι: ο εκχριστιανισμός και η στοχοποίηση του εθνωνυμίου «Έλληνες» έγιναν τον 4ο-6ο αι., όταν υπήρχαν ακόμα στη Ρωμανία λατινόφωνοι πληθυσμοί. Η παρουσία των λατινόφωνων Ρωμαίων σήμαινε πως έπρεπε να διακρίνονται με κάποιον τρόπο οι ελληνόφωνοι, γι’ αυτό και χρησιμοποιήθηκε η εναλλακτική ονομασία Γραικοί (άγνωστο αν είχε περιορισμένη ή ευρεία χρήση). Οπότε, πρέπει να αναρωτηθείς γιατί, όταν χάθηκαν οι λατινόφωνοι, επικράτησε το όνομα Ρωμαίοι έναντι του ονόματος των Γραικών και δεν έγινε το αντίθετο (εγώ πιστεύω πως την ίδια τύχη θα είχε και το «Έλληνες», ακόμα και αν δεν στιγματιζόταν για θρησκευτικούς λόγους, γιατί η αίγλη της κρατικής ρωμαϊκής ιδέας ήταν μεγαλύτερη), β) συμφωνώ πως μια βίαιη αλλαγή ταυτοτικών στοιχείων (θρησκείας, γλώσσας ή συνείδησης) αποτελεί έγκλημα, ωστόσο, δεν είναι μια κατάσταση που καταγράφεται στο dna και καθορίζει αναλόγως τις επόμενες γενιές. Μόνο ό,τι διατηρείται μέσω της συλλογικής μνήμης επηρεάζει τη συλλογική ταυτότητα. Αν οι δισέγγονοι αυτών που εκχριστιανίστηκαν με τη βία μεγάλωσαν με άλλες παραστάσεις και αφηγήσεις, τότε η υιοθέτηση της νέας θρησκείας/ταυτότητας ήταν, γι’ αυτούς και τα παιδιά τους, απόλυτα συνειδητή.

    συμφωνία αυτοπροσδιορισμού/ετεροπροσδιορισμού
    Το απόσπασμα που παραθέτεις δεν είναι απόλυτα σωστό. Η συλλογική ταυτότητα μιας εθνότητας επηρεάζεται πρωτίστως από την αυτοεικόνα της, όχι από το πώς τη βλέπουν οι εξωτερικοί παρατηρητές. Οι δυτικοί είχαν συγκεκριμένο λόγο να αρνούνται τον αυτοπροσδιορισμό των βυζαντινών Ρωμαίων, αφού παρουσιάζονταν ως μοναδικοί κληρονόμοι των αρχαίων Ρωμαίων. Από την άλλη, ήταν λογικό κάποιοι λαοί να βλέπουν τους Βυζαντινούς σαν Έλληνες, αφού δεν είχαν αλλάξει σημαντικά τα αντικειμενικά εθνοτικά τους γνωρίσματα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ενδιαφέρονταν για τις εσωτερικές διεργασίες της ταυτότητας των ελληνόφωνων.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s